موهای خشک، وز و آسیبدیده معمولاً فقط به «رطوبت» بیشتر نیاز ندارند. وقتی کوتیکول مو در اثر دکلره، رنگ، حرارت، شستوشوی مکرر، اصطکاک یا عوامل محیطی آسیب میبیند، تعادل آب و چربی در ساقه مو نیز تغییر میکند. نتیجه میتواند موهایی کدر، زبر، گرهخورده، شکننده و مستعد موخوره باشد.
در چنین شرایطی، روغنتراپی مو میتواند یکی از روشهای مؤثر برای مراقبت از ساقه مو باشد؛ البته به شرطی که روغن مناسب انتخاب شود و نحوه استفاده از آن با وضعیت و جنس مو هماهنگ باشد.
نکته مهم این است که همه روغنها عملکرد یکسانی ندارند. تفاوت در ساختار اسیدهای چرب، اندازه و ویژگیهای مولکولی روغن و همچنین میزان آسیبدیدگی مو میتواند تعیین کند که یک روغن بیشتر روی سطح مو عمل کند یا تا حدی با ساختار داخلی فیبر مو تعامل داشته باشد.
در این مقاله بررسی میکنیم روغنتراپی برای موهای خشک و وز چگونه انجام میشود و هر یک از روغنهای آووکادو، پسته، فندق، بادام شیرین، بادام تلخ، ختمی، آرگان، کتان سرخ و ماکادمیا چه نقشی در مراقبت از ساقه مو دارند.
روغنتراپی چه کاری برای ساقه مو آسیب دیده انجام میدهد؟
روغنتراپی را میتوان استفاده هدفمند از روغنهای گیاهی برای پوششدهی، نرمکنندگی و کمک به حفظ چربی و رطوبت ساقه مو دانست.
ساقه مو برخلاف پوست سر، بافت زندهای نیست که بتواند خودش را مانند پوست ترمیم کند. بنابراین وقتی کوتیکول و ساختار ساقه در اثر عوامل مختلف آسیب میبیند، هدف مراقبت از مو بیشتر باید روی کاهش آسیب بیشتر، کاهش اصطکاک، بهبود ظاهر و افزایش انعطافپذیری فیبر مو متمرکز باشد.
روغنها در این میان میتوانند با ایجاد یک لایه لیپیدی روی سطح مو، اصطکاک را کاهش دهند، به افزایش نرمی و درخشش کمک کنند و تا حدی از تبخیر سریع آب از سطح مو جلوگیری کنند. برخی روغنها نیز به دلیل ویژگیهای شیمیایی خود امکان تعامل بیشتری با بخشهای داخلی فیبر مو دارند.
برای آشنایی کاملتر با مفهوم روغنتراپی، میتوانید مقاله روغنتراپی مو چیست را نیز مطالعه کنید.
البته روغنتراپی به معنای «ترمیم دائمی» تار موی آسیبدیده نیست. برای مثال، موخورهای که در انتهای تار مو ایجاد شده است، با هیچ روغنی بهصورت دائمی به حالت اولیه بازنمیگردد و کوتاه کردن بخش دوشاخهشده تنها راه حذف آن است. با این حال، مراقبت مناسب از ساقه میتواند به کاهش خشکی و اصطکاک و پیشگیری از ایجاد موخوره جدید کمک کند.
چرا موهای خشک و وز به روغن بیشتری نیاز پیدا میکنند؟
وز شدن مو معمولاً تنها یک مشکل ظاهری نیست. وقتی سطح ساقه مو ناهموار، خشک یا آسیبدیده باشد، تارهای مو اصطکاک بیشتری با یکدیگر پیدا میکنند و مو نامنظمتر و حجیمتر به نظر میرسد.
به همین دلیل روغنتراپی مناسب میتواند برای موهایی که:
- خشک و زبر هستند
- وز و بدحالت میشوند
- در اثر دکلره یا رنگ آسیب دیدهاند
- بر اثر حرارت زیاد شکننده شدهاند
- مستعد موخوره هستند
- کدر و فاقد درخشش شدهاند
- در اثر خشکی زیاد بهراحتی گره میخورند
بخشی از یک روتین مراقبتی مؤثر باشد.
بهترین روغنها برای موهای خشک و آسیبدیده کداماند؟
انتخاب روغن مناسب باید بر اساس ویژگیهای خود روغن و نیاز مو انجام شود. به همین دلیل نمیتوان یک روغن را برای همه افراد «بهترین» دانست.
اگر میخواهید درباره انواع روغنهای گیاهی و کاربرد هرکدام اطلاعات گستردهتری داشته باشید، پیشنهاد میکنیم مقاله بهترین روغنها برای مو را نیز بخوانید تا اطلاعات بیشتری درباره بهترین روغن ها برای ریشه و ساقه مو بدست بیاورید.
در ادامه، روغنهایی را بررسی میکنیم که برای مراقبت از موهای خشک، وز و آسیبدیده کاربرد بیشتری دارند.
۱. روغن آووکادو؛ انتخابی مناسب برای ساقههای خشک و زبر
روغن آووکادو یکی از روغنهای گیاهی مورد توجه در محصولات مراقبت از مو است. این روغن حاوی اسیدهای چرب مختلف است و از نظر ترکیب لیپیدی میتواند گزینه مناسبی برای فرمولاسیون محصولات مخصوص موهای خشک باشد.
اهمیت روغن آووکادو فقط به ایجاد حس نرمی روی سطح مو محدود نمیشود. یک مطالعه در سال ۲۰۲۴ نفوذ و تعامل روغن آووکادو، آرگان و نارگیل را در فیبر مو بررسی کرد و نشان داد که هر سه روغن میتوانند با نواحی داخلیتر فیبر مو تعامل داشته باشند؛ البته میزان و الگوی این نفوذ به نوع روغن و میزان آسیب مو بستگی داشت.
برای موهای خشک و آسیبدیده، روغن آووکادو میتواند بهعنوان بخشی از یک ترکیب روغنی با هدف افزایش نرمی، کاهش خشکی و بهبود حس ساقه مو مورد استفاده قرار گیرد.
۲. روغن پسته؛ روغنی مغذی برای مراقبت از ساقه
روغن پسته به دلیل داشتن اسیدهای چرب و ترکیبات آنتیاکسیدانی، در گروه روغنهای مغزیجات قرار میگیرد که میتوانند در مراقبت از ساقه مو کاربرد داشته باشند.
در استفاده موضعی، هدف اصلی از روغن پسته بیشتر ایجاد حس نرمی، کاهش خشکی و کمک به حفظ لایه چربی سطح مو است؛ بنابراین در فرمولاسیون ترکیبی میتواند در کنار روغنهای دیگر مورد استفاده قرار گیرد.
نکته مهم در مورد روغنهای مغزیجات این است که کیفیت روغن، روش استخراج و نحوه ترکیب آن با سایر روغنها میتواند روی عملکرد نهایی محصول تأثیر بگذارد.
۳. روغن فندق؛ سبکتر برای کاهش خشکی و زبری مو
روغن فندق از روغنهای گیاهی سرشار از اسیدهای چرب غیراشباع است و میتواند در محصولات مخصوص ساقه مو نقش نرمکننده داشته باشد.
یکی از مزیتهای استفاده از فندق در ترکیبات چندروغنی، امکان ایجاد تعادل میان روغنهای مختلف است؛ بهخصوص زمانی که هدف، رسیدن به ترکیبی باشد که ضمن ایجاد نرمی، حس سنگینی بیش از حد روی مو ایجاد نکند.
برای موهای نازک و کمتراکم، مقدار مصرف اهمیت زیادی دارد؛ زیرا حتی یک روغن مناسب نیز در صورت مصرف بیش از اندازه میتواند ظاهر مو را چرب و سنگین کند.
۴. روغن بادام شیرین؛ نرمکنندهای کاربردی برای ساقه
روغن بادام شیرین یکی از روغنهای شناختهشده در محصولات مراقبت از پوست و مو است. این روغن حاوی اسیدهای چرب مختلف است و بهطور معمول برای نرم کردن و ایجاد حس لطافت در محصولات آرایشی و بهداشتی استفاده میشود.
در روغنتراپی مو، بادام شیرین بیشتر برای ساقههای خشک و زبر مورد توجه قرار میگیرد. پوششدهی سطح مو با روغن میتواند اصطکاک میان تارهای مو را کاهش دهد و در نتیجه مو راحتتر شانه شود و ظاهر مرتبتری پیدا کند.
۵. روغن بادام تلخ؛ روغنی که باید با فرمولاسیون درست استفاده شود
بادام تلخ نیز در برخی ترکیبات روغنی سنتی و محصولات مراقبت از مو مورد استفاده قرار میگیرد، اما نکته مهم درباره آن تفاوت میان «روغن بادام تلخ فرآوریشده برای کاربرد آرایشی» و خود دانه خام بادام تلخ است.
بنابراین استفاده از روغن بادام تلخ برای مو باید بر اساس محصول آرایشی استاندارد و دستور مصرف آن انجام شود و استفاده از عصاره یا فرآوردههای نامشخص و غیر استاندارد توصیه نمیشود.
در یک فرمولاسیون تخصصی، این روغن میتواند در کنار روغنهای دیگری مانند بادام شیرین، فندق و روغنهای گیاهی دیگر قرار گیرد تا ترکیب نهایی برای مراقبت از ساقه مو طراحی شود.
۶. روغن ختمی؛ مکملی گیاهی برای موهای خشک
ختمی یکی از گیاهانی است که در طب سنتی و فرآوردههای گیاهی برای مراقبت از مو مورد استفاده قرار گرفته است.
در محصولات روغنی، عصاره یا روغن حاصل از فرآوری گیاه ختمی میتواند در کنار روغنهای حامل استفاده شود. نقش آن را بهتر است در چارچوب یک فرمول ترکیبی دید، نه اینکه انتظار داشته باشیم یک روغن گیاهی بهتنهایی تمام مشکلات موهای آسیبدیده را برطرف کند.
برای موهای خشک، هدف از چنین ترکیباتی معمولاً افزایش نرمی و کمک به بهبود شرایط سطح ساقه است.
۷. روغن آرگان؛ محبوب، سبک و سرشار از ترکیبات لیپیدی
روغن آرگان احتمالاً یکی از شناختهشدهترین روغنها در محصولات مراقبت از مو است. این روغن عمدتاً حاوی اسیدهای چرب غیراشباع است و ترکیباتی مانند توکوفرولها، استرولها و پلیفنولها نیز در آن وجود دارند.
۸. روغن کتان سرخ؛ منبعی از اسیدهای چرب ضروری
روغن بذر کتان از نظر ترکیب اسیدهای چرب، بهخصوص اسیدهای چرب چندغیراشباع، با بسیاری از روغنهای رایج تفاوت دارد.
این ویژگی باعث میشود روغن کتان بیشتر بهعنوان یک جزء مکمل در فرمولاسیونهای روغنی مورد توجه قرار بگیرد. در ترکیب با روغنهای دیگر میتواند به ایجاد یک پروفایل متنوعتر از اسیدهای چرب کمک کند.
با این حال، به دلیل حساسیت بیشتر روغنهای غنی از اسیدهای چرب غیراشباع به اکسیداسیون، کیفیت تولید و شرایط نگهداری اهمیت زیادی دارد. روغنهای گیاهی باید دور از گرما، نور و تماس طولانی با هوا نگهداری شوند.
۹. روغن ماکادمیا؛ انتخابی مناسب برای نرمی و درخشش
روغن ماکادمیا از روغنهای محبوب در محصولات مراقبت از مو است و به دلیل ساختار اسیدهای چرب خود میتواند برای فرمولاسیون محصولات نرمکننده و مخصوص موهای خشک مورد استفاده قرار گیرد.
در یک محصول چندروغنی، هدف از حضور ماکادمیا میتواند ایجاد حس لطافت و کمک به بهبود ظاهر ساقه باشد؛ بهخصوص زمانی که در کنار روغنهای دیگری قرار گیرد که عملکرد متفاوتی روی مو دارند.
آیا روغنتراپی واقعاً میتواند موهای آسیبدیده را ترمیم کند؟
اینجا باید بین «بهبود ظاهر و شرایط ساقه» و «بازسازی دائمی تار مو» تفاوت قائل شویم.
مو پس از خروج از فولیکول، بافت زنده نیست؛ بنابراین هیچ روغنی نمیتواند یک تار موی آسیبدیده را دقیقاً مانند بافت زنده به حالت اولیه برگرداند.
اما این به معنی بیاثر بودن روغنها نیست.
مطالعات علم مو نشان دادهاند که برخی روغنها میتوانند وارد بخشهایی از فیبر مو شوند یا روی سطح کوتیکول قرار بگیرند. برای نمونه، روغن نارگیل در مطالعات کلاسیک توانایی نفوذ بیشتری نسبت به روغن معدنی نشان داده و استفاده از آن با کاهش از دست رفتن پروتئین مو همراه بوده است.
مطالعات جدیدتر نیز نشان میدهند که روغن آووکادو و آرگان میتوانند با بخشهای مختلف فیبر مو تعامل داشته باشند، اما نتیجه به نوع روغن و میزان آسیبدیدگی مو وابسته است. حتی در برخی شرایط، یک روغن ممکن است برای یک نوع مو نتیجه متفاوتی نسبت به نوع دیگری ایجاد کند.
بنابراین بهتر است روغنتراپی را بخشی از مراقبت و محافظت از ساقه مو بدانیم، نه درمانی معجزهآسا برای بازسازی تار موی آسیبدیده.
روغنتراپی موهای خشک و وز را چگونه انجام دهیم؟
روغنهای مخصوص ساقه مو را میتوان هم قبل از حمام و هم بعد از حمام استفاده کرد. قبل از حمام، روغنتراپی میتواند به نرمتر شدن و کاهش خشکی ساقه کمک کند. بعد از حمام نیز استفاده از مقدار کمی روغن روی ساقه، به کنترل وز، افزایش نرمی و درخشش مو کمک میکند.
در استفاده بعد از حمام، مقدار روغن باید متناسب با جنس و حجم مو باشد؛ بهخصوص برای موهای نازک، بهتر است مقدار کمی استفاده شود تا موها چرب، سنگین یا بیحالت نشوند.
روغنتراپی چند بار در هفته انجام شود؟
هیچ عدد ثابتی برای همه موها وجود ندارد.
تعداد دفعات مناسب به ضخامت تار مو، میزان آسیب، تخلخل، تراکم، میزان چربی پوست سر و حتی مقدار محصول مصرفی بستگی دارد.
موهای ضخیم، خشک و بسیار آسیبدیده معمولاً تحمل بیشتری نسبت به روغن دارند، در حالی که موهای نازک ممکن است با مقدار کمی روغن نیز سنگین شوند.
آیا روغنتراپی برای موهای دکلره و رنگشده مناسب است؟
بله، اما باید با هدف محافظت از ساقه انجام شود.
فرآیندهای شیمیایی مانند دکلره و رنگ کردن میتوانند ساختار کوتیکول و ویژگیهای آبدوستی فیبر مو را تغییر دهند. در نتیجه مو معمولاً خشکتر، متخلخلتر و مستعد شکستگی میشود.
مطالعات آزمایشگاهی نیز نشان دادهاند که رفتار روغنها در موهای رنگ نشده و موهای دکلرهشده یکسان نیست و میزان تعامل و نفوذ برخی روغنها با افزایش آسیب مو تغییر میکند.
به همین دلیل برای موهای دکلرهشده بهتر است روغنتراپی در کنار سایر مراحل مراقبت از ساقه مانند شوینده مناسب، نرمکننده، ماسک و محصولات رطوبترسان انجام شود.
آیا روغن میتواند موخوره را درمان کند؟
خیر؛ روغن نمیتواند قسمت دوشاخهشده مو را بهصورت دائمی به هم متصل کند.
اما میتواند با کاهش خشکی و اصطکاک، به محافظت از ساقه و کاهش احتمال ایجاد آسیبهای جدید کمک کند.
اگر موخوره ایجاد شده است، قسمت آسیبدیده باید کوتاه شود. پس از آن، استفاده منظم و صحیح از محصولات مراقبتی برای کاهش خشکی، اصطکاک و شکنندگی اهمیت پیدا میکند.
برای موهای خشک و وز، روغن تکی بهتر است یا ترکیب چند روغن؟
پاسخ به وضعیت مو بستگی دارد.
استفاده از یک روغن خالص این مزیت را دارد که میتوان اثر و تحمل مو نسبت به یک ماده مشخص را بهتر ارزیابی کرد. اما ترکیب چند روغن میتواند امکان استفاده همزمان از ویژگیهای متفاوت اسیدهای چرب و ترکیبات گیاهی را فراهم کند.
در یک فرمولاسیون حرفهای، مسئله فقط تعداد روغنها نیست؛ نسبت روغنها، کیفیت مواد اولیه، روش استخراج، پایداری اکسیداتیو، اندازه و ویژگی مولکولی مواد و نحوه ترکیب آنها اهمیت زیادی دارد.
به همین دلیل «چند روغن داشتن» بهتنهایی نشانه بهتر بودن یک محصول نیست. فرمولاسیون باید بر اساس هدف مشخصی طراحی شده باشد.
روغن ترکیبی پریان روحا؛ فرمولی برای مراقبت تخصصی از ساقه مو
اگر هدف اصلی شما مراقبت از ساقه موهای خشک، وز، کدر و آسیبدیده است، استفاده از یک روغن ترکیبی میتواند انتخاب کاربردیتری نسبت به امتحان کردن چند روغن بهصورت جداگانه باشد.
روغن ترکیبی پریان روحا برای مراقبت از ساقه مو طراحی شده و ترکیبات آن شامل روغنهای بادام تلخ، بادام شیرین، فندق، کتان سرخ، کدو، نارگیل، آفتابگردان، بنفشه و ختمی سفید به همراه ویتامین E و اسنشالاویلهای پرتقال، علف لیمو و لوندر است.
در طراحی این محصول، تمرکز بر تأمین اسیدهای چرب مورد نیاز ساقه، کمک به کاهش خشکی و وز، افزایش نرمی و درخشش و محافظت بهتر از ساقه مو بوده است. همچنین وجود ویتامین E در فرمولاسیون، در کنار روغنهای گیاهی و اسانسهای مورد استفاده، بخشی از رویکرد فرمولاسیون محصول برای مراقبت از ساقه است.
